Vaak lopen vrouwen jarenlang rond met endometriose voordat het eindelijk gediagnosticeerd wordt. Hoor ik in mijn praktijk klachten zoals heftige menstruatiepijn, een opgeblazen buik, pijn rond de ovulatie, tussentijdse bloedingen of pijnlijke seks, dan gaan er bij mij direct alarmbellen rinkelen! Dit zouden tekenen van endometriose kunnen zijn. Zeker wanneer je zwanger wilt worden, kan endometriose complicaties veroorzaken. Herken je deze klachten of is endometriose al bij jou vastgesteld? Lees dan vooral verder, want er is gelukkig veel wat je zelf kunt doen.
Wat is endometriose?
Bij een normale menstruatiecyclus wordt het baarmoederslijmvlies (het endometrium) op natuurlijke wijze afgestoten. Maar bij endometriose woekert dat weefsel ook buiten de baarmoeder. Het kan zich hechten aan het buikvlies, de eierstokken of andere organen in de onderbuik. Tijdens elke cyclus reageert dit weefsel op hormonen en gaat het bloeden, wat ontstekingen en irritaties veroorzaakt. Dit leidt niet alleen tot pijnklachten, maar kan ook van invloed zijn op je vruchtbaarheid.
Endometriose: zonder operatie lastig vast te stellen!
Endometriose is zonder operatie lastig vast te stellen. Hoewel een MRI-scan of echografie endometriose kan aantonen, wordt het vaak over het hoofd gezien. De meest betrouwbare methode blijft een kijkoperatie (laparoscopie). Hierbij wordt niet alleen vastgesteld of je endometriose hebt, maar worden endometriosehaarden vaak direct verwijderd. Toch blijft het belangrijk om ook daarna de onderliggende oorzaken aan te pakken, zoals ontstekingen en hormonale disbalans.
Invloed van endometriose op zwanger worden
Endometriose kan een flinke sta-in-de-weg zijn bij zwanger worden. Het afwijkende weefsel veroorzaakt chronische ontstekingen, wat een minder gunstige omgeving creëert voor een bevruchting en innesteling. Dit kan de kwaliteit van eicellen aantasten, de eileiders verstoren en littekenweefsel (verklevingen) veroorzaken, waardoor het lastiger wordt voor een eicel om haar bestemming te bereiken.
Bovendien wordt endometriose verergerd door oestrogeendominantie, een hormonale disbalans waarbij er relatief te veel oestrogeen is ten opzichte van o.a. progesteron. Dit overschot aan oestrogeen stimuleert de groei van endometrioseweefsel. Progesteron is cruciaal voor een gezonde innesteling; het bereidt het baarmoederslijmvlies voor op de implantatie van een bevruchte eicel. Wanneer de verhouding tussen oestrogeen en progesteron uit balans raakt, kan dit de innesteling bemoeilijken.
Alsof dat nog niet genoeg is, werken andere bekende triggers van endometriose ook niet bepaald mee. Chronische (stille) ontstekingen, vaak verergerd door een verhoogde doorlaatbaarheid van de darmwand (leaky gut), kunnen de eicelkwaliteit en innesteling negatief beïnvloeden. Wanneer de darmbarrière verzwakt raakt, kunnen schadelijke bacteriële toxines zoals LPS (lipopolysachariden) in de bloedbaan lekken en een sterke immuunreactie uitlokken. Dit leidt tot een verhoogde productie van ontstekingsbevorderende cytokinen, die de hormoonbalans verder kunnen verstoren en de groei van endometrioseweefsel stimuleren.
Bovendien kan histaminegevoeligheid deze hormonale disbalans versterken, omdat histamine de oestrogeenproductie stimuleert en zo een vicieuze cirkel creëert. Meer over deze (en andere) triggers, en wat je eraan kan doen vind je bij de endometriose protocollen in de Fertility App.
Kortom, endometriose en haar triggers gooien op meerdere fronten roet in het eten als het gaat om zwanger worden. Ze beïnvloeden niet alleen de hormonale balans en ontstekingsniveaus, maar ook je darmgezondheid en immuun functie, wat de kans van slagen wat o.a. innesteling betreft kan verkleinen.
Vormen en graden van endometriose
Endometriose kan zich op verschillende manieren uiten, afhankelijk van de locatie en ernst. De meest voorkomende vorm is peritoneale endometriose, waarbij kleine haarden zich op het buikvlies bevinden en ontstekingen en pijn veroorzaken. Ovarium-endometriose, beter bekend als chocoladecysten, tast de eierstokken aan. Diepe infiltrerende endometriose (DIE) dringt diep door in organen zoals de blaas of darmen, wat vaak chronische pijn en complicaties met zich meebrengt. Een bijzondere vorm is adenomyose, waarbij het baarmoederslijmvlies in de spierwand van de baarmoeder groeit, wat leidt tot zware menstruaties en een vergrote baarmoeder.
De ernst van endometriose wordt ingedeeld in vier graden. Graad 1 (mild) betekent kleine oppervlakkige haarden zonder verklevingen en vaak milde symptomen. Graad 2 (matig) toont diepere haarden en beginnende verklevingen, wat menstruatiepijn of vruchtbaarheidsproblemen kan veroorzaken. Graad 3 (gemiddeld ernstig) omvat grotere chocolade cysten en meer verklevingen, waardoor vruchtbaarheid vaak wordt aangetast. Graad 4 (ernstig) is de meest ingrijpende vorm, met uitgebreide verklevingen die organen kunnen vervormen en ernstige pijn en vruchtbaarheidsproblemen veroorzaken.
Verklevingen
Bij gevorderde endometriose (graad 3 en 4) kunnen verklevingen (adhesies) ontstaan in de buikholte, met name rond de eierstokken, eileiders, darmen en blaas. Dit komt door de aanhoudende ontstekingsreacties en de groei van endometrioseweefsel buiten de baarmoeder. Deze verklevingen kunnen organen met elkaar laten vergroeien, wat pijn en, zoals je je kunt voorstellen, vruchtbaarheidsproblemen kan veroorzaken, zeker als de eileiders of eierstokken betrokken zijn.
Kan endometriose verdwijnen?
Endometriose kan niet zomaar ‘weggaan’, maar je kunt het terugdringen door de juiste aanpak. Door de factoren die het verergeren aan te pakken, vergroot je niet alleen je kans op een zwangerschap, maar kun je ook klachten aanzienlijk verminderen.
In mijn praktijk heb ik vrouwen gezien met graad 4 endometriose, die maandelijks anderhalve week compleet uitgeschakeld waren van de pijn. Na een grondige aanpassing van hun leefstijl—minder stress, het schrappen van ontstekingsbevorderende voeding en het toevoegen van ontstekingsremmende kruiden en oliën—bleven ze volledig pijnvrij!!
Voor hen was dit echter geen kwestie van ‘af en toe cheaten’, want zodra ze hun nieuwe eetpatroon loslieten, kwamen de klachten meteen terug. Een blijvende verandering in voeding en leefstijl bleek cruciaal om endometriose onder controle te houden.
Endometriose binnen de perken & vruchtbaarheid in de lift!
Er zijn veel dingen die je kunt doen om de symptomen van endometriose te verlichten en je vruchtbaarheid te verbeteren. Hier zijn de belangrijkste stappen die je kunt ondernemen. Uitgebreidere protocollen vind je in de Fertility App.
1. Demp ontstekingen door je voeding aan te passen. Vermijd ontstekingsbevorderende voedingsmiddelen zoals suiker, zuivel, gluten en bewerkte producten. Voeg ontstekingsremmende voedingsmiddelen toe zoals kurkuma, gember, bladgroenten en omega-3-vetzuren uit vette vis. Beperk histaminerijke voedingsmiddelen als je gevoelig bent voor histamine. Ga aan de slag met de recepten in de Fertility App.
2. Pak oestrogeendominantie aan. Oestrogeen speelt een belangrijke rol bij de groei van endometriosehaarden. Een overschot aan oestrogenen – door hormonale disbalans of blootstelling aan xeno-oestrogenen (synthetische stoffen uit bijvoorbeeld plastic, cosmetica en syntetische geurtjes) – kan de klachten verergeren. Oestrogeendominantie wordt verder in de hand gewerkt door een slecht functionerende lever of een verstoorde darmflora, waardoor overtollig oestrogeen niet goed kan worden afgebroken.
- Help je lever met het afbreken van overtollig oestrogeen. Vermijd zoveel mogelijk xeno-oestrogenen. Welke dat zijn lees je in dit blog. Pas ook je voeding aan. Door 400 gram groenten per dag te eten, vooral kruisbloemigen zoals broccoli, spruitjes en andere koolsoorten te eten maak je je lever blij. Zie recepten in de Fertility App.
- Zijn je darmen je zwakke plek? Lees dit blog. Zorg voor een gezonde darmflora met vezelrijke voeding – aka 400 gram groenten per dag, en vermijd suiker, koezuivel, gluten en sterk bewerkte producten (de kant-en-klare pakjes en zakjes).
3. Verlaag stress. Stressmanagement is essentieel. Chronische stress verergert namelijk ontstekingen! Probeer technieken zoals yoga, meditatie of ademhalingsoefeningen. In de Fertility App vind je een heel arsenaal aan ontspanningstools!
4. Zorg voor voldoende vitamine D. Vit D is heel belangrijk voor celdelingen en een rustig immuunsysteem. Vitamine D speelt een belangrijke rol bij het reguleren van ontstekingen en de hormonale balans. Een tekort kan ontstekingen verergeren, de groei van endometrioseweefsel stimuleren en de afbraak van oestrogeen verstoren, wat bijdraagt aan oestrogeendominantie. Daarnaast werkt vitamine D als antioxidant en ondersteunt het de gevoeligheid van endometrioseweefsel voor progesteron. Zonder voldoende vitamine D raakt deze balans verstoord, wat kan leiden tot ernstigere symptomen.
Tip: Laat je bloed testen en vraag altijd je uitslag op. Een optimale vit D spiegel ligt rond de 80 nmol/l of hoger (vaak is je huisarts met 60nmol/l al tevreden). Werk je met ons basisprotocol? Dan krijg je voldoende vitamine D binnen.Let op! In België wordt voor vit D de meetwaarde ng/ml ipv nmol/l gebruikt! 1 ng/ml = 2,5 nmol. Vermenigvuldig je waardes dan x 2,5 en kijk of je aan een vit D waarde van 80 of hoger komt!
