Wist je dat er stoffen bestaan die je hormonen volledig in de war kunnen schoppen? Xeno-oestrogenen, zoals BPA, phthalaten (denk aan DEHP) en pesticiden, hebben een bewezen negatieve invloed op je vruchtbaarheid en kunnen de groei van cystes, fibromen en zelfs endometriose stimuleren. En het ergste? Ze zitten echt overal: van je vershoudbakjes tot je bodylotion. Met een beetje knowhow kun je echter een grote schoonmaak houden in je leven en deze hormoonverstoorders eruit zwiepen. Het resultaat? Blije hormonen, een verhoogde vruchtbaarheid en een gezonder lichaam. In dit artikel vertel ik je hoe je dat doet.
Gelijk weten wat je kan doen? Lees mijn 9 tips onderin.
Nepperds
Je kunt er bijna niet meer omheen: elke week komen er nieuwe onderzoeken boven water die aantonen dat BPA, phthalaten (zoals DEHP) en pesticiden funest zijn voor je gezondheid. En ja, ook voor je eicellen, sperma en kans op een gezonde zwangerschap. Niet niks! Wereldwijd worden deze stoffen in de bloedstroom van mensen gevonden – letterlijk iedereen heeft ermee te maken. Het goede nieuws? Tegenwoordig wordt er steeds meer op gelet of producten BPA-vrij zijn. Met name in babyproducten. Super goed. Maar er kan echt een tandje bij wat mij betreft. Gelukkig is er een hoop dat je kunt doen om deze rommel te weren. Maar eerst: wat zijn BPA, phthalaten en pesticiden eigenlijk?
Laat ik alsvast een tipje van de sluier oplichten: Kort door de bocht zijn al deze stoffen xeno-oestrogenen. Nep-oestrogenen of nep-hormonen dus. Maar ondanks dat het nepperds zijn, gedragen ze zich in het lichaam wel als de ‘real deal’. En dat levert problemen op.
BPA
Bisphenol A, oftewel BPA, was jarenlang hét ingrediënt voor plastic producten zoals waterflessen, vershoudbakjes en zelfs de binnenkant van blikjes. Goed nieuws: sinds 2018 is BPA in de EU verboden in voedselverpakkingen. Maar dat geldt helaas niet voor je keukenkast vol plastic bakjes. Neem daarom een kritische blik op wat je bewaardozen nog bevatten. Zie je geen ‘BPA-vrij’ staan? Weg ermee. In geval van twijfel? Ook weggooien.
En wat dacht je van dat lekkere flesje water in de zon laten staan? Of een plastic bakje met eten opwarmen in de magnetron? Bij verhitting komt de meeste BPA vrij! Dat wordt een BPA-cocktail. En kassabonnetjes? Yep, ook daar zit BPA in. Slimme tip: laat de bon gewoon bij de kassa of vraag om een digitale versie. Het vermijden van BPA is niet alleen goed voor jou, maar ook voor je toekomstige kleine, want BPA kan via de placenta effect hebben op de hersenontwikkeling en het voortplantingssysteem van je baby.
Je snapt het: het is geen paniek om dat ene flesje of die ene bon, maar al die beetjes bij elkaar zorgen voor een constante stroom van chemische ruis. En je vruchtbaarheid is daar bepaald geen fan van.
Ftalaten: onzichtbare boosdoeners
Deze hormoonverstorende stoffen vind je in cosmetica met ‘parfum’ op het label, nagellak, haarspray, luchtverfrissers, geurstokjes en zelfs wasverzachters. Ze worden opgenomen via je huid en ademhaling en zetten je hormonen compleet op hun kop. De oplossing? Kies voor natuurlijke varianten. Gebruik liever geen parfum of ga voor een eco-vriendelijk alternatief. Zelfs voor nagellak bestaan er tegenwoordig ‘phthalate-free’ opties. Mooi én minder schadelijk! Phthalaten zitten trouwens ook in nepleer (sorry, stylish jasje of broek ), in vinylvloeren (denk: VT-wonen visgraat), en in zacht plastic waarmee eten wordt verpakt – zoals huishoudfolie (cling film) of plastic bakjes. Vooral vet of warm eten neemt die stoffen makkelijk op (zie volgende paragraaf). Dus ja: beter dat restje broccoli in een glazen bakje bewaren. En dat jasje en broek? Niet op blote huid dragen of toch maar Marie Kondo op loslaten… thank it and let it go.
DEHP
Dit is ook een soort Ftalaat en deze specifieke variant is gelinkt aan miskramen en verminderde vruchtbaarheid, zowel bij vrouwen als mannen. Probeer je zwanger te worden, of ben je zwanger, dan is dit absoluut een goede om te vermijden. DEHP krijg je voornamelijk binnen via datgene wat je eet. En met name via plastic verpakkingen van fastfood. Denk aan frikandellen, bamieschijven, to-go maaltijden of een Starbucks cappuccino (helaas…) Kortom, mijdt voedsel of dranken die verpakt zijn in zacht plastic of warm worden geserveerd in plastic bakjes of bekers. Vooral vet eten (ook melk) trekt deze stofjes graag aan. Tja, fastfood is nu eenmaal vaak warm, vet en verpakt.
Nou is fastfood op zich al niet erg bevorderlijk voor de vruchtbaarheid. Of voor de gezondheid in het algemeen. Deze vermijden is op meerder vlakken dus een goed idee. En dan? Tja, gewoon weer ouderwets thuis koken. Een mooie extra reden om je frietjes en snacks in te ruilen voor zelfgemaakte ovenfriet van bijvoorbeeld zoete aardappel. (Zie recept in de Fertility App). Een keer crashen na een lange strandwandeling, frietje oorlog erbij? No problemo! Maar wordt fastfood vaste prik, tja, dan valt er misschien iets te upgraden om de DEHP levels omlaag te brengen.
Pesticiden
Pesticiden worden in de conventionele groenten- en fruitteelt gebruikt om de boel beestjesvrij te houden, en om de producten groter en mooier te maken. Punt is, je wilt die chemicaliën liever niet in je eten. Of in je lichaam. Net als BPA en phthalates zijn pesticiden ook nep-oestrogenen die je lichaam voor de gek houden. Via de bloedbaan komen ze je lichaam in en nestelen zich vervolgens in verschillende weefsels. Keer op keer wijzen onderzoeken uit dat ze het endocriene systeem uit balans brengen.
De oplossing? Zoveel mogelijk biologisch eten. 100% bio is niet voor iedereen haalbaar, maar er is met kleine stapjes al zo enorm veel profijt te halen! Neem een groenten abonnement bij de biowinkel (zo krijg je ook nog eens groenten binnen die anders je nooit zou eten). Sommige groenten en fruit (zoals bijvoorbeeld sla en aardbeien en druiven) zijn super bespoten. Als het even kan koop je die dan bio. Geen zin om alles bio te kopen? Kies voor producten met een dikke schil, zoals avocado’s en mango’s, die zijn vaak veiliger. En check de ‘Dirty Dozen’ en ‘Clean Fifteen’ lijst onderin.
Het goede nieuws
Het is niet allemaal kommer en kwel! Met een paar simpele stappen kun je je blootstelling aan deze stoffen drastisch verminderen én je lichaam helpen om ze sneller af te voeren.
Natuurlijk folaat (minimum 400 mcg per dag) uit een flinke portie groenten (zo’n 400 gram, denk aan broccoli, spinazie, etc) zijn absolute gamechangers voor je vruchtbaarheid. Op het gebied van BPA blijkt voeding daar alleen al een grote rol in te spelen: uit onderzoek bleek namelijk dat wanneer vrouwen meer dan 400 mcg natuurlijk folaat per dag binnen kregen – uit groenten dus – BPA machteloos stond en geen effect had op de gezondheid.
Waarom? Folaat zet de methylatiecyclus in gang, waardoor je lever schadelijke stoffen zoals BPA en ftalaten makkelijker kan afbreken. Vezels uit groenten helpen vervolgens je darmen om die toxines netjes af te voeren, in plaats van dat ze blijven rondhangen. En dan is er SHBG (Sex Hormone Binding Globulin): dit eiwit houdt je vrije hormonen in toom, ook de nepperds, maar heeft gezonde darmen en lever nodig om optimaal te werken. Zonder genoeg vezels en folaat raakt je lever overbelast en produceert het minder SHBG, wat je hormonen uit balans brengt.
Conclusie? Zet minimum 400gram biologische groenten bovenaan je menu – voor een goedwerkende lever, gezonde darmen én een vruchtbare toekomst.
Wat kan je doen?
Negen tips voor minder xeno-oestrogenen en meer hormonale balans:
1. Eet zoveel mogelijk biologisch. Budgettip: koop sterk bespoten producten biologisch en minder bespoten dingen ‘normaal’. Hier een algemene lijst gebaseerd op de “Dirty Dozen” en “Clean Fifteen” die jaarlijks door de Environmental Working Group (EWG) worden opgesteld:
- Meest bespoten: sla, tomaten, komkommer, appels, prei, perziken, druiven, aardbeien, peren, paprika, sinaasappels, bleekselderij, cherrytomaten, nectarines, aardappelen, spinazie, groene bladgroenten, courgettes.
- Minst bespoten: asperges, avocado, kool, meloen, aubergine, grapefruit, kiwi, mango, champignons, ui, ananas, erwten, zoete aardappel
2. Bewaar je eten niet in plastic bakjes. Vooral als je het er heet in doet, komt er veel BPA vrij. Kies liever voor glazen, keramische of roestvrijstalen bakjes of potten. Ook qua drinkflesjes heb je tegenwoordig keus uit een keur van hippe, BPA vrije flessen, die je eindeloos kunt hergebruiken.
3. Bye bye magnetron. Je voeding in plastic bakjes bewaren is al niet helemaal top, maar verwarm je het daarna ook nog eens in de magnetron, dan heb je helemaal de BPA poppen aan het dansen. Ook kant en klare magnetronmaaltijden scoren mega hoog op de hormoonverstorende-stoffen-ladder. Vermijd als het even kan die magnetron in zijn geheel. Er blijft namelijk niet zoveel voedingswaarde over van je eten. Zonde!
4. Eet minimaal 400 gram groenten en fruit per dag. Moeilijk? Niet als je tussen de middag een lekkere soep maakt, hier en daar een salade toevoegt, lekkere smoothies maakt en probeert te snacken met fruit of groenten in plaats van een Snelle Jelle.
5. Voeding in glas of papier. Kies, als je de keus hebt, liever voor voedingsmiddelen die verpakt zijn in glas of papier, in plaats van in plastic. Daarmee voorkom je al een heleboel BPA in je eten. En in je lijf. Bovendien draag je je steentje bij aan een fijner milieu. Ook wat waard!
6. Geen olie in plastic. Koop nooit vetten of oliën die verpakt zijn in plastic verpakkingen. De olie onttrekt xeno-oestrogenen aan het plastic, waardoor je, samen met je saladedressing of olijfolie, ook een hoop verstorende stoffen binnenkrijgt. Kies liever voor glazen flessen of potten voor bijvoorbeeld olijf,- of kokosolie.
7. Wat je niet kunt eten, smeer je niet op je lijf. Alles wat je óp je huid smeert, komt via de bloedbaan ook in je lijf terecht. Smeer je dus een chemisch ruikende bodylotion op je huid, dan ‘eet’ je ondertussen een bak chemicaliën. Probeer shampoo, douchegel, dagcrèmes, deodorant, nagellak en andere verzorgingsproducten biologisch te kopen. Dit scheelt een hoop en houdt je hormonen happy!
8. No perfume. Gebruik liever geen synthetische geurtjes zoals lichaams- of huisparfums, geurstokjes (sorry, Rituals!),geurkaarsen, etc. tenzij je een 100% natuurlijke variant kunt vinden.
9. Natuurlijk schoonmaken. Ook als het om het schoonhouden van je huis gaat, kun je beter gaan voor natuurlijke schoonmaakmiddelen. Overbodig te zeggen, maar gebruik je zelf pesticiden in je tuin, of insecticiden om beestjes te verjagen, dan krijg je ze ongetwijfeld ook binnen. Kies waar het kan voor ‘grootmoeders’ oplossing. Met azijn en bakingsoda kom je vaak al een heel eind. En tegenwoordig kun je in elke biowinkel ook hippe, meukvrije schoonmaakmiddelen kopen.
