De afgelopen jaren ben ik anders naar vruchtbaarheid gaan kijken. Of misschien is dat niet helemaal juist. Misschien ben ik vooral opnieuw gaan waarderen wat ik vroeger intuïtief al meenam in mijn begeleiding, maar onderweg minder aandacht was gaan geven. Want hoe meer ik leerde over hormonen, darmen, bloedwaarden en genetica, hoe duidelijker iets anders werd.
Toen ik 15 jaar geleden begon met vrouwen begeleiden rond vruchtbaarheid, voelde ik intuïtief al dat gezondheid meer was dan bloedwaarden en supplementen. Natuurlijk werkte ik met voeding en suppletie, maar in mijn cursussen was er ook ruimte voor leefstijl, zingeving, visualisatie, yoga en ademhaling.
Ik zag vrouwen binnenkomen die alles al ‘goed’ deden. Hun voeding stond op orde, de supplementen waren uitgezocht en de wil om zwanger te worden ontbrak bepaald niet.
En toch gebeurde er soms iets interessants.
Niet doordat ze ineens hét ontbrekende supplement vonden of omdat één bloedwaarde veranderde, maar omdat er iets verschoof in hun leven.
Ze leerden weer diep ademhalen in plaats van voortdurend volhouden. Ze begonnen grenzen te stellen. Ze lieten verdriet toe waar ze al maanden omheen werkten. Sommigen veranderden van baan en ontdekten dat ze niet meer elke zondagavond buikpijn hoefden te hebben van maandag. Anderen gaven zichzelf toestemming om hun kinderwens niet langer de hoofdrol te laten spelen in elke grote en kleine beslissing.
En opvallend vaak volgde er dan een telefoontje.
“Rika… ik heb de knoop doorgehakt. Ik ben van baan veranderd. En raad eens…”
Niet omdat ik denk dat ontspanning of een carrièreswitch dé oplossing is voor vruchtbaarheidsproblemen. Zo werkt het niet. Maar die ervaringen maakten wel dat ik nieuwsgierig bleef naar iets wat moeilijker te meten is: wat er gebeurt wanneer een lichaam niet alleen gevoed wordt, maar ook weer wat meer ruimte ervaart.
De fysieke laag van vruchtbaarheid
En toen kwam Covid in 2020. Een jaar later besloten we te gaan reizen met het gezin. Daarmee kwam een stop aan mijn live cursussen waarin ik yoga en visualisaties met ze deed. Waarin ik uitgebreid kon uitleggen welke rol mindset, zingeving en ‘echte’ voeding kan spelen.
Mijn live begeleiding en groepswerk werden vervangen door online 1-1 consulten. En zoals dat gaat, ben ik gaandeweg mee gaan bewegen met ‘mijn vrouwen’.
Ik bewoog mee met vragen van cliënten die gefocust waren op welk supplement hen nog zou kunnen helpen of welke bloedtest ze nog konden laten doen. Zwart-op-wit bewijs wilden ze het liefst. Want als je weet wat er ‘mis’ is met je lichaam, dan kun je gericht actie ondernemen. Dan weet je welke pil, welk nieuw traject of welke methode je fysieke probleem kan oplossen.
Zelf dook ik ook verder in nieuwe opleidingen en dieper in de wereld van hormonen, genetica en orthomoleculaire therapie, met de wens om dingen te kunnen verklaren.
En voor ik het wist keek ik steeds meer naar de fysieke laag. Was ik daar aan het sleutelen. Darmen, bloedwaarden, supplementen, methylatie, stresshormonen. Allemaal interessant, en allemaal waardevol.
Het moment waarop het begon te schuren
Maar ergens onderweg begon het te schuren in mezelf. Steeds vaker had ik vrouwen in een zoomcall tegenover me zitten die hun lichaam tot in detail kenden, maar zichzelf een beetje kwijt waren geraakt.
Ze konden hun AMH en schildklierwaarden opdreunen alsof het hun telefoonnummer was. Ze wisten exact hoeveel milligram CoQ10 ze namen. Aan hun arsenaal aan supplementen kon ik soms al afleiden of de boodschappenlijst uit ‘It Starts with the Egg’ kwam. Pdf’s aan ziekenhuisuitslagen brachten ze mee – samen met de vraag of ik er asjeblieft chocola kon van maken.
Maar op de vraag: hoe gaat het écht met je? … viel soms een stilte.
En dat zette me opnieuw aan het denken. Ontspanning, ritme en ruimte zijn de bedding voor herstel. Dat doe je niet met een paar pillen…
Wanneer zijn we gezondheid gaan reduceren tot alleen het fysieke? Wanneer zijn we gaan geloven dat een lichaam een machine is die je met voldoende data, discipline en optimalisatie weer aan de praat krijgt?
Gezondheid speelt zich op meer lagen af
Begrijp me niet verkeerd. Ik geloof nog steeds dat het fysieke lichaam aandacht verdient. Sterker nog: in mijn nieuwste boek (bijna klaar!) ga ik daar uitgebreid op in.
Maar ik geloof niet meer dat het hele verhaal daar begint. Of eindigt.
Door de jaren heen ben ik steeds meer gaan kijken naar gezondheid als iets dat zich op meerdere lagen afspeelt.
Niet alleen: wat eet je?, maar ook: hoe leef je?
Of, ‘hoe zit het met je hormonen?’, maar ook: ‘hoeveel spanning draag je mee?’
Niet enkel: ‘wat slik je? Maar ook: waar verlang je naar?’
In oude gezondheidssystemen zoals Ayurveda wordt dat beschreven als verschillende lagen van ons mens-zijn. De fysieke laag is daar één van. Daaromheen liggen lagen van energie en regulatie, van emoties en overtuigingen, van betekenis en richting.
De oude puzzelstukken waar ik vroeger mee werkte vielen opnieuw op hun plek. Waarom sommige vrouwen ondanks ‘perfecte waarden’ vastlopen. Waarom anderen pas iets beginnen te voelen wanneer ze vertragen. En waarom een kinderwens soms niet alleen over zwanger worden gaat, maar ook over controle, verlies, identiteit, verdriet of het gevoel dat je leven al jaren in de wachtkamer staat.
Vruchtbaarheid draait niet alleen om hormonen
Ik geloof dat een lichaam voortdurend signalen ontvangt. Vanuit voeding, slaap en stress. Vanuit relaties. Vanuit wat we denken, voelen en geloven. En ik geloof dat wanneer een lichaam opnieuw meer balans ervaart, er ook meer ruimte kan ontstaan voor vruchtbaarheid.
Dat vind ik misschien nog wel het meest hoopvolle inzicht van allemaal.
Want het betekent dat gezondheid niet alleen afhangt van wat je slikt, meet of nog kunt verbeteren, maar óók van hoe je leeft, hoe je je voelt en hoeveel ruimte er eigenlijk nog is om mens te zijn.
Misschien is de cirkel daarmee rond en ben ik gewoon terug uitgekomen bij waar ik ooit begon, alleen nu met vijftien jaar extra ervaring in mijn rugzak.
Misschien herken je iets in dit verhaal.
Dat je lichaam ondertussen een project geworden is, terwijl jijzelf een beetje uit beeld bent geraakt.
Dan hoop ik vooral dat dit een uitnodiging mag zijn om opnieuw breder te kijken. Niet minder naar hormonen, of naar voeding. Maar ook naar alles daaromheen.
En voor wie liever samen kijkt dan alleen: daar maak ik in consulten graag ruimte voor.
