Waar zouden we zijn zonder enzymen? Een verbluffend aantal processen in je lichaam draait op voldoende enzymen om soepel te verlopen, ook als het op vruchtbaarheid aankomt. Enzymen spelen onder andere een rol bij het opruimen van afvalstoffen en het dempen van ontstekingen. Serrapeptase is zo’n enzym, en het wordt op fertiliteitsfora niet voor niets het ‘wonderenzym’ genoemd. Of het die bijnaam waarmaakt, is precies de vraag. Hieronder lees je wat serrapeptase is, hoe het zou werken, en waar het bewijs ophoudt en de hoop begint.
update:19 juni ’26
Het belang van enzymen
Enzymen zijn ontzettend belangrijk. Ze zorgen er namelijk voor dat processen in ons lichaam sneller verlopen. Veel van die processen werken bij de gratie van enzymen. Zijn er niet voldoende enzymen voorradig, dan krijgen die processen het moeilijk. Neem de spijsvertering: súper afhankelijk van enzymen. Maar ook het remmen van ontstekingen of het opruimen van littekenweefsel functioneert niet zonder.
Je komt op twee manieren aan enzymen. Ten eerste maakt je lichaam ze zelf aan: de alvleesklier produceert bijvoorbeeld een hele batterij enzymen om je te helpen je voeding te verteren. Maar ook via die voeding zélf krijg je enzymen binnen. Althans, dat is de bedoeling. In de praktijk blijkt dat we tegenwoordig veel te weinig enzymen binnenkrijgen.
Want wat is het geval? Alleen vers voedsel bevat enzymen. Daar ga je dus met je pakjes en zakjes, of die kant-en-klare magnetronmaaltijd na een drukke dag. En ook wanneer je voedsel ‘gewoon’ kookt, dood je de enzymen die erin zitten. Stop je het in de magnetron of pasteuriseer je het, zoals met melk gebeurt, dan zijn de enzymen helemaal ver te zoeken. Voedsel uit blik, potjes of pakjes bevat ze evenmin nog.
De oplossing ligt voor de hand: grijp weer eens ouderwets naar een stuk fruit als tussendoortje, of maak verse smoothies en salades. Heb je zo weer een berg enzymen binnen. Lukt dat niet, of heb je alsnog een tekort, dan kun je soms écht baat hebben bij het innemen van extra enzymen.
Serrapeptase en je vruchtbaarheid
Enzymen spelen dus ook een rol als het om vruchtbaarheid gaat. Om zwanger te worden is het van groot belang dat je eileiders makkelijk doorlaatbaar zijn. Zodat het voor de eicel geen Iron Man-achtige uitputtingsslag wordt om erdoorheen te komen, maar moeiteloos en vloeiend gaat. Komt de eicel er namelijk niet doorheen, dan kan de innesteling niet plaatsvinden. En zitten er ‘obstakels‘ in de eileider, dan kan dat zelfs tot een buitenbaarmoederlijke zwangerschap leiden.
Start je met een traject, dan wordt de toegankelijkheid van de eileider in het ziekenhuis vaak gecheckt met een zogenaamd HSG-onderzoek. Daarbij spuiten ze via de baarmoedermond contrastvloeistof in de eileiders. Niet de meest ontspannen ochtend van je leven, maar wel informatief.
In het geval van die eileiders zijn enzymen die helpen om obstakels zoals poliepen, cysten of littekenweefsel op te ruimen ontzettend welkom. Maar ook het baarmoederslijmvlies heeft enzymen nodig: zowel om op te ruimen als om ontstekingen te dempen. Dat baarmoederslijmvlies wordt in de tweede helft van je cyclus opgebouwd, zodat een embryo zich daar eventueel in kan nestelen. Het moet lekker dik en uitnodigend zijn. Is echter de basale laag van de baarmoeder beschadigd en is er littekenweefsel achtergebleven, bijvoorbeeld door een curettage, dan lukt het minder goed om een degelijk slijmvlies op te bouwen.
Daarnaast is het belangrijk dat het baarmoederslijmvlies vrij blijft van ontstekingen. Die zorgen namelijk voor meer vrije radicalen — de ‘bad boys’ die schade kunnen aanbrengen aan cellen en hun DNA. Ook aan het DNA van een bevrucht embryo dat zich probeert te nestelen. Is die schade zo erg dat reparatie onmogelijk is, dan wordt het bevruchte eitje afgestoten. Heb je endometriose, dan ben je hier gevoeliger voor en loont het om nog zorgvuldiger op een ontstekingsarme lifestyle te letten. Enzymen zijn met andere woorden geen bijzaak: ze spelen mee in gezonde eileiders, een goed slijmvlies en een soepele innesteling.
Wat is serrapeptase?
Dat brengt ons bij serrapeptase, het enzym dat zo graag ‘wonderenzym’ wordt genoemd. Het ruimt afvalstoffen op en remt ontstekingsreacties — precies wat we voor bovenstaande processen kunnen gebruiken. En het aardige is dat het selectief te werk gaat: het laat levend, gezond weefsel met rust en pakt alleen de niet-levende boel aan. Denk aan littekenweefsel, bloedklonters of bijproducten van ontstekingen. Wat dan weer jammer is: je lichaam maakt dit enzym niet zelf aan.
Serrapeptase werd bij toeval ontdekt bij de zijderups. Die moet zich namelijk door een keiharde cocon naar buiten werken om te ontpoppen tot vlinder, en gebruikt daarvoor serrapeptase als een soort biologische breekijzer. Vroeger werd een supplement gemaakt uit de rups zelf. Niet bepaald diervriendelijk! Tegenwoordig gebeurt dat gelukkig niet meer: de bacterie waaruit het enzym ontstaat, de Serratia-bacterie, wordt netjes in het lab op kweek gezet, en daarvan wordt het supplement gemaakt. Je vindt het meestal als maagsapresistente capsule, zodat het enzym je maagzuur overleeft en pas verderop zijn werk doet.
Nu het eerlijke deel, want dat hoort er bij een ondersteuner als deze gewoon bij. Het wetenschappelijk bewijs voor serrapeptase is beperkt en van wisselende kwaliteit, en het meeste onderzoek gaat over zwelling en pijn ná operaties of bij verstuikingen — niet over vruchtbaarheid. Een systematische review concludeerde dat de bestaande studies te klein en te rommelig zijn om harde uitspraken op te baseren (Int J Surg, 2013), en ook overzichtssites houden het er voorzichtig op dat de werkzaamheid niet goed is aangetoond. Geen reden om het weg te wuiven, wel een reden om serrapeptase te zien als wat het is: een ondersteuner, geen toverstaf.
Waarvoor kun je serrapeptase inzetten?
Serrapeptase wordt van oudsher ingezet bij allerlei klachten waar zwelling, slijm of oud weefsel een rol speelt. Voor de gynaecologische toepassingen hieronder is er nauwelijks gericht onderzoek; wat we hebben is vooral de logica van hoe het enzym wérkt, plus de ervaring van vrouwen die het proberen. Houd dat in je achterhoofd terwijl je leest — sommige vrouwen ervaren baat, en tegelijk is “het zou kunnen helpen” iets anders dan “het is bewezen”.
Kan serrapeptase helpen bij verklevingen?
Bij verklevingen van de eierstokken of de baarmoeder (zoals het syndroom van Asherman) is het idee aantrekkelijk: een enzym dat oud, niet-levend weefsel afbreekt zou theoretisch kunnen helpen om de boel weer wat soepeler en doorlaatbaarder te maken. Bewezen is dat voor déze toepassing niet, maar het is wel precies het soort proces waar serrapeptase op aangrijpt, en het is een van de redenen dat het in fertiliteitskringen zo populair is geworden.
Serrapeptase en endometriose: wat weten we?
Endometriose gaat gepaard met ontsteking, pijn en vaak verklevingen, en juist daarom komt serrapeptase hier in beeld als zachte ontstekingsremmer. Ook de zogenaamde ‘chocoladecysten’ die bij endometriose kunnen voorkomen, vallen in dit hoekje. Eerlijk: er is geen goed onderzoek dat serrapeptase bij endometriose bewijst. Sommige vrouwen zetten het in als onderdeel van een bredere, ontstekingsarme aanpak en ervaren daar baat bij — als ondersteuner, niet als behandeling.
Serrapeptase bij cysten en poliepen?
Cysten in de eierstokken of baarmoeder, poliepen in de baarmoederwand, een vleesboom in de baarmoedermond: het zijn stuk voor stuk situaties waarin opbouw of woekering van weefsel een rol speelt, en waarin het opruimende karakter van serrapeptase op papier logisch klinkt. Ook hier geldt: aantrekkelijke theorie, mager bewijs. Bespreek dit soort zaken altijd met je arts, zeker als er een diagnose ligt.
En daarbuiten?
Waar het onderzoek iets steviger staat — al blijven de resultaten wisselend — is bij zwelling en pijn na operaties, en bij slijm- en luchtwegklachten. Daarom wordt serrapeptase ook genoemd bij pijnlijke, gezwollen borsten door mastitis, bij neus-, keel- en oorinfecties, bij slijmvorming en hoesten bij chronische longaandoeningen zoals bronchitis en longemfyseem, en bij het carpaaltunnelsyndroom. Sommige mensen gebruiken het als wat zachtere ontstekingsremmer dan de gangbare NSAID’s; het bewijs daarvoor draait vooral om zwelling ná ingrepen, en is ook dáár niet eensluidend. Een eerlijk “kan ondersteunen” past hier beter dan een stellig “werkt”.
Is serrapeptase gevaarlijk? Bijwerkingen?
Geruststellend nieuws: in kortlopend onderzoek wordt serrapeptase over het algemeen goed verdragen. De bekendste bijwerking is dat het je bloed een beetje verdunt. Gebruik je bloedverdunners, of staat er binnenkort een operatie of ingreep gepland, overleg dan eerst met je arts voordat je serrapeptase gaat slikken. Op de lange termijn is de veiligheid niet goed onderzocht, dus eindeloos doorslikken zonder reden is ook niet de bedoeling.
Wat zwangerschap en borstvoeding betreft zijn er simpelweg geen studies gedaan naar de veiligheid. Daarom wordt het voor de zekerheid afgeraden, ondanks dat je online sites tegenkomt die juist beweren dat het goed is tijdens de zwangerschap en zelfs miskramen zou voorkomen. Dat is niet onderbouwd. Twijfel je, raadpleeg dan altijd je arts, óf neem het zekere voor het onzekere en stop met dit enzym zodra je zwanger bent.
Dosering en waar je op let bij aankoop
De vaak aanbevolen dagelijkse hoeveelheid is 80.000 SPU (serrapeptase-eenheden). Een merk dat ik goed vind is de serrapeptase van Nutramedix, omdat er ook natuurlijke inuline in de capsule zit, wat de opname en effectiviteit ondersteunt. Om aan die dagelijkse hoeveelheid te komen neem je hiervan 2 × 2 capsules per dag. Maar, bouw het langzaam op.
Loop je in de winkel of online langs het aanbod, let dan op een paar dingen. Kies een maagsapresistente (enteric-coated) capsule, zodat het enzym niet al in je maag wordt afgebroken maar verderop intact aankomt. Check of de sterkte in SPU op het etiket staat, zodat je weet wat je binnenkrijgt. En neem het op een lege maag, een half uurtje voor het eten of een paar uur erna — anders gaat het enzym zich met je maaltijd bemoeien in plaats van met je weefsel.
Kijk breder dan een supplement: ook je voeding
Alleen een supplement slikken doet zeker iets, maar wil je écht resultaat, dan pas je ook je voeding aan. Vruchtbaarheid is namelijk een optelsom, en geen enkel potje pillen tilt die som in z’n eentje. Vooral insulineresistentie, verkeerde vetzuren en te weinig groenten kunnen een grote rol spelen bij verklevingen, poliepen en cysten.
Kort door de bocht: vermijd te veel snelle koolhydraten. En ja, dat zijn toch echt het brood, de koekjes, de snoepjes, de pizza’s en de pasta’s. Eet ten minste 400 gram verse groenten per dag, en blijf weg bij ontstekingsbevorderende vetzuren. Die laatste vind je onder andere in chips, gefrituurde voeding, margarines én alles waar margarine in verwerkt zit, oftewel het leeuwendeel van het fabrieksvoedsel. In het App membership vind je een wel/niet tabel wat o.a. vetzuren betreft, zodat je precies weet hoe de vork in de steel zit én hoe je je lifestyle zo vruchtbaarheidsverhogend mogelijk maakt.
THE SMALL PRINT 🙂 Dit artikel is bedoeld als informatie en achtergrond, en vervangt geen medisch advies. Heb je een diagnose, gebruik je medicatie of ben je in behandeling? Overleg dan altijd eerst met je arts voordat je met serrapeptase of een ander supplement begint.
