Teveel prolactine heeft invloed op vruchtbaarheid bij man & vrouw

De meeste mensen kennen prolactine als het hormoon dat voor de melkproductie zorgt bij borstvoeding, maar het doet veel meer dan dat. Het wordt aangemaakt door de hypofyse en speelt bij mannen een rol in de productie van testosteron en het immuunsysteem. Een teveel aan prolactine echter, kan zowel bij vrouwen als mannen voor problemen zorgen. Bij vrouwen kan het de ovulatie onderdrukken en menstruatiestoornissen veroorzaken, terwijl het bij mannen kan leiden tot een lager libido, erectieproblemen, verminderde vruchtbaarheid en zelfs borstvorming. In dit blog lees je wat verhoogde prolactinewaarden betekenen, wat de oorzaken zijn, en hoe je dit kunt aanpakken.

Vrouwen: hoge prolactine spiegels en de invloed op je ovulatie

Prolactine is een hormoon dat wordt geproduceerd door de hypofyse, een kleine klier in je hersenen. Tijdens de borstvoeding draait de productie overuren, en dat is logisch: prolactine is essentieel voor de aanmaak van moedermelk. Bovendien remt een verhoogde prolactinespiegel tijdelijk je ovulatie. Handig na een zwangerschap, want zo kun je je volledig richten op je baby zonder meteen opnieuw zwanger te raken.

Maar prolactine heeft ook een invloed op andere hormonen. Het stimuleert de aanmaak van DHEA, een voorloper van mannelijke hormonen, en bevordert de omzetting naar DHT (dihydrotestosteron), een krachtig mannelijk hormoon. Dit kan leiden tot onregelmatige menstruaties of zelfs het uitblijven van je eisprong. Daarnaast kan een te hoog prolactinegehalte je libido verminderen, en in sommige gevallen zorgt het voor melkafscheiding uit je borsten, zelfs als je geen borstvoeding geeft.

Mannen: hoge prolactine spiegels en te weinig testosteron

Wist je dat ook mannen prolactine aanmaken? Hoewel het in kleinere hoeveelheden is, heeft het bij mannen ook een functie: prolactine ondersteunt onder andere de aanmaak van testosteron en draagt bij aan de regulatie van het immuunsysteem.

Maar… een teveel aan prolactine kan ook bij mannen problemen veroorzaken. Te veel prolactine bij mannen remt de aanmaak van GnRH (gonadotropine-releasing hormone) in de hypothalamus, wat leidt tot minder LH (luteïniserend hormoon) uit de hypofyse. Omdat LH de teelballen aanstuurt om testosteron te produceren, resulteert dit in een lagere testosteronproductie. Bovendien kan prolactine ook direct de werking van de teelballen verstoren, wat het probleem versterkt. Kortom, te veel prolactine bij mannen kan zorgen voor minder libido, lagere testosteron niveaus, minder zaad, vermoeidheid en spierverlies. Bovendien kunnen mannen met een te hoog prolactinegehalte last krijgen van borstvorming (gynaecomastie), en in zeldzame gevallen zelfs melkafscheiding.

Wat zijn de oorzaken van te veel prolactine?

Verhoogde prolactinewaarden kunnen verschillende oorzaken hebben. De meest voorkomende bij zowel mannen als vrouwen zijn:

• Prolactinoom: Een prolactinoom (een goedaardig gezwel in de hypofyse) de boosdoener zijn. Dit kan leiden tot extreem hoge prolactinespiegels.
• Medicijnen: Sommige medicijnen, zoals antipsychotica, antidepressiva en   maagzuurremmers, kunnen prolactinewaarden verhogen.
• Schildklierproblemen: Een traag werkende schildklier (hypothyreoïdie) kan de hypofyse activeren om meer prolactine aan te maken. Meer over een te traag werkende schildklier lees je in dit blog.
• Stress: Chronische stress verhoogt niet alleen cortisol, maar kan ook prolactinewaarden tijdelijk verhogen.
• Nier- of leverproblemen: Omdat deze organen helpen hormonen af te breken, kunnen storingen hier een ophoping van prolactine veroorzaken.

Specifiek voor vrouwen komen daar ook bij:

• Borstvoeding: Prolactine is essentieel voor de melkproductie en kan tijdelijk verhoogd zijn tijdens en na de zwangerschap.
• Oestrogeendominantie: Bij vrouwen kan een hormonale disbalans, zoals een overschot aan oestrogeen, ook een lichte verhoging van prolactine veroorzaken. Meer over oestrogeendominantie lees je in dit blog.

Wat zijn de bloedwaarden bij verhoogde prolactine niveaus?

Bij ernstig verhoogde prolactinewaarden ligt de waarde hoger dan 1000 mIU/L of 50 ng/mL. Een van de meest voorkomende oorzaken is een prolactinoom. Dit is een goedaardig gezwel in de hypofyse. Hoewel het niet kwaadaardig is, kan het flink wat klachten geven. Behandeling met natuurlijke middelen helpt hier niet; je arts zal een MRI-scan laten doen om de diagnose te bevestigen. Daarna krijg je medicijnen voorgeschreven om het gezwel te verkleinen en je prolactinewaarden te normaliseren.

Matig verhoogde prolactinewaarden onder 480 mIU/L of 23 ng/mL kunnen ook veroorzaakt worden door een prolactinoom, maar vaak spelen de andere factoren die ik hierboven vernoemde een rol, zoals chronische stress, een milde schildklierafwijking, medicijnen zoals maagzuurremmers, bloeddrukverlagers of zelfs de pil, alcoholgebruik of een slechtwerkende lever of nieren.

Symptomen?

Vrouwen met verhoogde prolactinewaarden kunnen last hebben van symptomen zoals:

• Onregelmatige of uitblijvende menstruaties.
• Verminderde vruchtbaarheid door het uitblijven van de eisprong.
• Melkafscheiding uit de borsten zonder borstvoeding (galactorroe).
• Verminderd libido en vaginale droogheid.
• Vermoeidheid, stemmingswisselingen of gewichtstoename.

Mannen met te hoge prolactinewaarden kunnen last krijgen van symptomen zoals:

• Verminderd libido en erectieproblemen.
• Verminderde vruchtbaarheid door lagere zaadkwaliteit.
• Gewichtstoename of verminderde spiermassa.
• Borstvorming (gynaecomastie) of melkafscheiding.
• Vermoeidheid of depressieve klachten.

Waar moet je op letten bij een prolactine bloedtest?

Om een betrouwbaar beeld van je prolactinewaarden te krijgen, zijn er een paar dingen om rekening mee te houden:

• Timing is alles: Als vrouw kan je het beste zorgen dat je bloed wordt geprikt in de eerste helft van je cyclus (de folliculaire fase). In de tweede helft van je cyclus (de luteale fase) kunnen prolactinespiegels van nature iets hoger zijn. Dit komt door de invloed van progesteron, dat tijdens deze fase piekt.
• Geen ontbijt op bed: Ga ’s ochtends nuchter naar de prikpoli, maar blijf wel water drinken, anders loop je daar uitgedroogd als een rozijntje rond.
• Zen-modus aan: Stress jaagt je prolactine omhoog, dus zet even een rustgevende playlist op of adem drie keer diep in voor ze gaan prikken.
• Trap jezelf niet uit balans: Intensief sporten vlak voor de test? Liever niet! Dus parkeer die wielrenfiets en neem lekker de auto (of laat je brengen).
• Geen ochtendgymnastiek in bed: Wacht minstens een uur na seks voordat je bloed laat prikken. Je prolactine heeft na de actie even wat rust nodig om zichzelf te resetten.
• Pil & Prolactine: Gebruik je de anticonceptiepil? Houd er rekening mee dat je prolactinewaarden standaard wat hoger liggen. De pil is tenslotte een al hormonenfeestje op zich.

REFERENTIES
Period repair manual – Lara Briden
Natuurdietisten.nl