Laten we eerlijk zijn: koffie is voor velen heilig. Dat dampende kopje in de ochtend, het vloeibare goud dat je van zombie naar functionerend mens transformeert. Of misschien ben je meer een thee- of chocoladeliefhebber? Maar wat betekent cafeïne eigenlijk voor je vruchtbaarheid? Is het een dealbreaker als je zwanger wilt worden? Tijd om de feiten op tafel te leggen.
Cafeïne zit niet alleen in koffie
Als je denkt aan cafeïne, denk je waarschijnlijk meteen aan koffie. Logisch, want een gemiddelde kop koffie bevat zo’n 95 mg cafeïne. Maar wist je dat ook groene thee, zwarte thee, matcha én cacao cafeïne bevatten? In thee wordt cafeïne vaak ’theïne’ genoemd, maar chemisch gezien is het exact dezelfde stof (C8H10N4O2).
Wat zit waarin?
- Koffie: 95 mg cafeïne per kop
- Zwarte thee: 40-50 mg
- Groene thee: 30-40 mg
- Matcha: 35-70 mg (afhankelijk van de sterkte)
- Pure chocolade (70% of meer): 20-75 mg per 50g (chocolade uit Peru bevat veel meer cafeïne dan die uit Mexico bijvoorbeeld)
- Energiedrankjes: 80 mg per blikje (!!)
- Cola (light): 35-45 mg per blikje
Cafeïne en je vruchtbaarheid: een ongelukkige match
Goed, cafeïne geeft je die o-zo-heerlijke oppepper, maar is het bevorderlijk als je zwanger wilt worden? Helaas niet. Uit onderzoek blijkt dat stellen die veel cafeïne consumeren, meer moeite hebben om zwanger te worden dan koppels die dat niet doen. (Verderop bespreek ik die onderzoeken…)
Waarom? Omdat cafeïne een stressrespons in je lichaam triggert. Zodra je cafeïne drinkt, begint je lichaam adrenaline aan te maken. Gevolg: je hartslag gaat omhoog, je ademhaling versnelt en je voelt je alert. Kort daarna schiet ook je cortisolproductie omhoog – het stresshormoon dat je helpt om door te buffelen. Als je meerdere keren per dag cafeïne drinkt, houd je je lichaam continu in de overleefmodus. En dat is een slecht idee voor je vruchtbaarheid.
Cortisol krijgt voorrang op progesteron
Cafeïne en stress zetten je vruchtbaarheid op een zijspoor. Waarom? Omdat cortisol en progesteron dezelfde receptoren gebruiken in je lichaam. En wanneer er competitie is, wint cortisol altijd.
Maar laat progesteron nou net essentieel zijn voor zowel vrouwelijke als mannelijke vruchtbaarheid. Dit is wat progesteron doet:
- Baarmoederslijmvlies uitrijpen – maakt je baarmoeder klaar voor een bevruchte eicel
- Angiogenese ondersteunen – helpt bij de vorming van de placenta
- Hormoonbalans reguleren – zorgt voor een gezonde cyclus en ovulatie
- Bij mannen: reguleert het testosteronproductie en spermakwaliteit
Zonder voldoende progesteron wordt zwanger worden (en blijven) een uitdaging.
Wetenschappelijk bewijs: cafeïne en vruchtbaarheid
Uit een studie van Dr. De-Kun Li van Kaiser Permanente onder 1.063 vrouwen bleek dat vrouwen die hun normale cafeïne-inname aanhielden tijdens hun zwangerschap een 50% verhoogd risico op een miskraam hadden. Een studie van de University of California (2011) bevestigde dit: vrouwen die dagelijks twee koppen koffie (200 mg cafeïne) dronken, hadden minder kans op een succesvolle zwangerschap.
Bij mannen? Onderzoek onder 2.500 Deense mannen liet zien dat een hoge cafeïne-inname de spermaconcentratie en beweeglijkheid aanzienlijk verminderde.
Kortom: minder cafeïne = betere kansen op een innesteling en doorgaande zwangerschap.
Sommige mensen zijn genetisch gevoeliger voor cafeïne
Nu hoor ik je denken: “Maar mijn buurvrouw drinkt liters koffie en heeft drie kinderen, hoe kan dat?” Dat heeft te maken met genetica. Sommige mensen breken cafeïne supersnel af, anderen blijven er uren op stuiteren. Dit komt door het CYP1A2-gen, dat bepaalt hoe snel je lever cafeïne opruimt. Daarnaast speelt het COMT-gen een rol. Mensen met een COMT-mutatie breken cortisol trager af, waardoor cafeïne hen langer in de doe-modus houdt.
Als je merkt dat koffie je hartslag verhoogt of je onrustig maakt, dan ben je waarschijnlijk een tragere cafeïne-afbreker, of zit je met de COMT-gen mutatie. En dat betekent dat je vruchtbaarheid er extra last van kan hebben.
Wat betekent dit voor jou?
Wat beter te vermijden als je een kinderwens hebt:
- Koffie
- Energiedrankjes
- Cola (light) en energie drankjes
- Grote hoeveelheden zwarte thee
Wat kan wel – maar met mate?
- Groene of matcha thee (max. 1 kopje per dag omdat er ook heilzame stoffen zoals antioxidanten inzitten), maar zet de thee niet te sterk!
- Pure chocolade (een blokje of 4), omdat het ook een hoog gehalte heeft aan antioxidanten en magnesium. Recent onderzoek (1) wijst uit dat cacao kan helpen bij het regenereren van stamcellen. En dat is goed nieuws!
Tip: Drink liever kalmerende kruidentheetjes zoals bijvoorbeeld kamille, citroenmelisse of lindebloesemen wissel af! Deze theeën kunnen ook tijdens de zwangerschap. Mis je koffie? Kijk op deze pagina voor gezonde koffievervangers.
Conclusie: wat is het verdict?
- Als je een kinderwens hebt, is veel cafeïne niet de beste keuze. Het verhoogt je stresshormonen, verlaagt je progesteron en kan zelfs de kans op miskramen vergroten.
- De oplossing? Matigen of geheel mee stoppen! Ben je een stressbestendig type? Dan kan één kopje koffie af en toe kan waarschijnlijk geen kwaad. Ben je iemand die altijd in de doe-modus staat: blijf er dan af.
- Cola light, Red Bull ed? Sorry, die mogen wat mij betreft de prullenbak in! De toevoegingen of fake suikers zijn mega slecht voor je hormonale balans.
- Wil je het maximale doen om je vruchtbaarheid te ondersteunen? Kies dan vaker voor cafeïnevrije alternatieven en geef je lichaam de rust en balans die het nodig heeft. Koffie is misschien een bakje troost, maar een baby in je armen is nog véél beter.
TIP: Meer weten wat wel en niet goed is voor je vruchtbaarheid? Check de voedingstabel in mijn kookboek ‘het Fit for Fertility Dieet’.
REFERENTIES
NIH: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2586390/
Review over cafeïne en vruchtbaarheid: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6213340/
Cafeïne en spermakwaliteit: https://academic.oup.com/aje/article/171/3/250/92415
