Baarmoederslijmvlies te dun of te dik?

Een gezond en ‘gastvrij’ baarmoederslijmvlies (endometrium) is dé basis voor een succesvolle innesteling. Maar let op: de dikte zegt niets over de kwaliteit! Wat écht telt, is de invloed van twee belangrijke hormonen: oestradiol (een vorm van oestrogeen) en progesteron. Oestradiol bouwt het slijmvlies op, terwijl progesteron het klaarmaakt voor innesteling. Gaat er iets mis in je hormoonbalans? Dan kan dit proces verstoord raken, met gevolgen voor de kwaliteit van je baarmoederslijmvlies. Dingen die hier invloed op hebben? Denk aan oestrogeendominantie, darmgezondheid, doorbloeding, stress, voedingstekorten, eerdere curettages en leeftijd.

Opbouw baarmoederslijmvlies

De rol van estradiol en progesteron

Het baarmoederslijmvlies is het innerlijk jasje van je baarmoeder en verandert gedurende je maandelijkse cyclus. Het bestaat uit twee lagen:

• De basale laag (lamina basalis): altijd aanwezig en dient als basis.
• De functionele laag (lamina functionalis): groeit elke cyclus opnieuw vanuit de basale laag en wordt afgestoten tijdens de menstruatie.

De opbouw en rijping van deze lagen wordt aangestuurd door twee hormonen:

• Oestradiol: zorgt voor verdikking van het slijmvlies.
• Progesteron: rijpt het slijmvlies uit en bereidt het voor op de innesteling door slijmkliertjes te ontwikkelen (de secretiefase).

Nu kan een bevruchte eicel eventueel een plekje bemachtigen. Gebeurt dat niet – en vindt er dus geen innesteling plaats – dan neemt de productie van progesteron af: het slijmvlies wordt afgestoten en je wordt ongesteld.

Te dun of te dik baarmoederslijmvlies: wat is een goede dikte?

De dikte van het baarmoederslijmvlies wordt in de meeste fertiliteitsklinieken niet meer als maatstaf gezien voor de kwaliteit ervan. Het idee dat een dik slijmvlies altijd beter is, wordt steeds meer losgelaten. Hoewel een dikte van 5-10 mm lange tijd als ideaal werd beschouwd, blijkt nu dat de kwaliteit van het slijmvlies doorslaggevend is – niet de dikte.

Wat bepaalt de kwaliteit?

De dikte wordt beïnvloed door oestradiol, dat door rijpende follikels wordt geproduceerd. Hoe meer estradiol, hoe dikker het baarmoederslijmvlies. Maar alleen dikte is niet voldoende. Het slijmvlies moet voldoende uitrijpen om ‘innestelwaardig’ te zijn. Progesteron, na de eisprong geproduceerd door het corpus luteum (ook wel: ‘het gele lichaam’ genoemd), speelt hierbij een sleutelrol. Door de uitrijping wordt het baarmoederslijmvlies weer dunner. Zonder voldoende progesteron rijpt het slijmvlies niet goed uit, breekt het sneller af en kun je een zwangerschap niet vasthouden. Een teveel aan oestrogeen zonder balans van progesteron maakt het slijmvlies instabiel en onrijp, wat problemen kan geven bij innesteling.

Wil je zwanger worden, dan heb je dus – in de juiste verhoudingen – oestradiol én progesteron nodig.

Honderd dagen

Het rijpingsproces van follikels (dus voordat je een eisprong of punctie krijgt) duurt ongeveer 100 dagen. Niet veertien dagen dus, zoals je misschien zou denken, maar een dikke drie maanden! De hoeveelheid oestradiol die door deze follikels wordt aangemaakt en de hoeveelheid progesteron dat door het corpus luteum wordt geproduceerd, wordt beïnvloed door wat je in de afgelopen drie maanden hebt gegeten, gedaan en ervaren. Dit betekent dat je keuzes van vandaag invloed hebben op je kansen over drie maanden! Dat geeft stof tot nadenken, niet? Meer hierover lees je in de basiscursus.

Wil je de gezondheid van je baarmoederslijmvlies verbeteren? Let dan op je hormoonbalans, voeding, beweging en ontspanning. De kwaliteit van je baarmoederslijmvlies is een weerspiegeling van je algehele gezondheid en een belangrijke sleutel tot een succesvolle zwangerschap! Hieronder licht ik alvast een stukje van de sluier op.

Wat kun je doen voor een gezond, kwalitatief baarmoeder-slijmvlies?

1. Vermijd oestrogeendominantie

Er zijn veel redenen waarom je hormonen van slag kunnen raken. Een belangrijke boosdoener kan een overschot aan hormonen zijn, bijvoorbeeld door medicijnen die je moet slikken of spuiten tijdens een traject (zoals de anticonceptiepil, Gonal-f, Menopur, Utrogestan of Clomid). Deze ‘extra’ hormonen kunnen je systeem flink in de war schoppen, vooral als je lever moeite heeft ze af te breken.

Maar er is meer. Hormoonverstorende stoffen zoals pesticiden en plastics spelen ook een grote rol in ‘hormonale chaos’. Deze zogenoemde nep-oestrogenen doen zich voor als de ‘real deal’ en houden je lichaam voor de gek. Dit kan leiden tot een oestrogeen-overload. Veelvoorkomende – sluipende – hormoonverstoorders zijn:

• Pesticiden
• BPA’s uit plastic verpakkingen en de coating van blikjes
• Niet-biologisch vlees & zuivel
• Niet-natuurlijke cosmetica
• Synthetische geurtjes
• Microplastics

Bij oestrogeendominantie is er te veel oestrogeen in verhouding tot progesteron. Dit kan resulteren in overmatige groei van het baarmoederslijmvlies, oftewel endometriale hyperplasie. Je hebt nu meer progesteron nodig om de uitrijping goed te laten verlopen. Is die extra progesteron er niet dan kan dit de innesteling bemoeilijken, omdat het verdikte slijmvlies niet goed doorbloed raakt. Het is daarom verstandig om – zo veel als mogelijk – bovenstaand lijstje met hormoonverstoorders uit je dagelijks leven te bannen.

2. Ondersteun je lever: afbreken die oestrogenen!

Je lever speelt een cruciale rol in het afbreken van hormonen, waaronder oestrogenen en stresshormonen. Zo blijft de boel in balans. Dit proces heeft bepaalde voedingsstoffen nodig zoals enzymen, B-vitamines en glutathion.

Hoe ondersteun je je lever?

• Eet dagelijks groenten: vooral koolsoorten, bladgroenten en broccoli. Deze leveren de grondstoffen voor de aanmaak van enzymen die oestrogenen helpen afbreken.
• Zorg voor voldoende B-vitamines: deze ondersteunen niet alleen je lever, maar zijn ook nodig voor de aanmaak van glutathion – een krachtige antioxidant die helpt bij de afbraak van (stress)hormonen.
• Vermijd chronische stress: bij stress kan je lichaam minder goed oestrogenen afbreken, waardoor oestrogeendominantie kan ontstaan.

Zelfs als je gezond eet, kan het zijn dat je lichaam genetisch minder goed in staat is om bepaalde enzymen of actieve B-vitamines aan te maken. In dat geval kunnen specifieke supplementen een uitkomst bieden!

Tip: in de Fertility App vind je protocollen die gericht zijn op het ondersteunen van je lever en hormoonbalans. Daarmee kun je direct aan de slag om je baarmoederslijmvlies en vruchtbaarheid te verbeteren.

3. Zorg dat je darmmicrobioom op orde is

Bij maar liefst 60% van de vrouwen in mijn praktijk zie ik dat hormonaal gehannes, PMS-klachten en een suboptimaal baarmoederslijmvlies deels te herleiden zijn naar een darmmilieu dat niet op orde is.

Als je darmflora niet in balans is kunnen pathogenen (ongunstige bacteriën) de overhand krijgen. Deze bacteriën produceren enzymen genaamd beta-glucuronidasen. Deze enzymen activeren de oestrogenen die door je lever net onschadelijk gemaakt waren. Oops! Dit betekent dat oestrogenen, in plaats van netjes afgevoerd te worden via je stoelgang, opnieuw actief worden en via je darmwand weer in je bloedbaan belanden. Het resultaat? Je lever krijgt ze opnieuw voor de kiezen. Dit proces heet de enterohepatische kringloop en kan bijdragen aan oestrogeendominantie.

Is je darm je zwakke plek? Bekijk dan ook dit artikel over darmen en vruchtbaarheid.

Spoiler alert: oplossing nummer 1 is je voeding aanpassen met ontstekingsremmende voeding. Dit houdt niet alleen je darmen maar ook je immuunsysteem rustig.

Zie de Fertility App voor recepten waar je darmen blij van worden!

4. Zorg voor een goede doorbloeding van je baarmoederslijmvlies

Om een gezond en goed doorbloed baarmoederslijmvlies op te bouwen heb je voldoende bouwstoffen nodig. Net zoals wij elke dag voeding nodig hebben, heeft je baarmoederslijmvlies deze voedingstoffen nodig om te groeien. Die voedingsstoffen worden via je bloed naar je baarmoedercellen getransporteerd. Maar als de doorbloeding van je baarmoeder niet goed is, komen deze bouwstenen niet op de juiste plek terecht. Het gevolg? De opbouw van je baarmoederslijmvlies verloopt niet naar behoren.

Hoe kom je aan een slecht doorbloed baarmoederslijmvlies?

• Te weinig vocht. Weinig water drinken maakt je bloed als het ware stroperig (dikker). Dit belemmert de doorbloeding van de haarvaten die je baarmoederslijmvlies voeden.
  
• Stress. Jup, speelt ook hier weer een grote rol. Chronische stress maakt je bloed stroperig, wat dus de doorbloeding van haarvaten verslechtert. En laat een goede aanvoer van zuurstof en voedingsstoffen via je haarvaten nou juist cruciaal zijn voor een gezond baarmoederslijmvlies.

Wat kun je doen?

• Drink voldoende water om je bloed vloeibaar te houden. In de Fertility App vind je een overzicht van drankjes die wél en drankjes die níet goed zijn voor je vruchtbaarheid.
• Werk aan stressmanagement. Het is begrijpelijk dat een kinderwenstraject veel stress met zich meebrengt. Maar het is belangrijk om te kijken welke onbewuste patronen of overtuigingen je extra stress opleveren. Lees hier meer over in mijn nieuwe boek Fit For Fertility. Deel 3 staat in het teken van onbewuste gedachtepatronen rondom je kinderwens en bevat praktische tips om je die onbewuste patronen om te draaien.

4. Ga op tijd naar bed en slaap voldoende

Melatonine is meer dan alleen een slaaphormoon: het is ook de dirigent van je groeihormoon (HGH). En dat groeihormoon is cruciaal voor de opbouw van je baarmoederslijmvlies. Een verstoord dag- en nachtritme, stress, of blootstelling aan blauw licht (denk aan je iPhone of laptop) kan je melatonineproductie flink verstoren. Te weinig melatonine leidt uiteindelijk tot een minder goede opbouw van je baarmoederslijmvlies.

De oplossing? Minder stress + meer slaap = een gelukkiger baarmoederslijmvlies! Zorg dus dat je op tijd naar bed gaat en s’ avonds je stressniveau zo laag mogelijk houdt.

Hoe doe je dat?

• Sluit je dag af met ontspannende yoga- of ademhalingsoefeningen. In het gratis basisprogramma en de Fertility App vind je mooie oefeningen die je cortisolspiegel met wel 43% kunnen verlagen. Dit helpt je om in een diepere slaap te komen zodat je lichaam optimaal kan herstellen.
• Doe deze oefeningen vlak voor je naar bed gaat, zodat je stressniveau zakt en je natuurlijke melatonineproductie een boost krijgt.

5. Voorkom tekorten

De juiste voedingsstoffen zijn essentieel voor de opbouw van je baarmoederslijmvlies. Als je via je voedingspatroon niet de juiste voedingsstoffen binnenkrijgt, wordt het lastig om deze vervolgens via je bloed naar je baarmoederslijmvlies te transporteren.

Ook als je keurig volgens het boekje eet, kun je nog steeds met tekorten kampen. Hoe komt dat zo? Vaak is de oorzaak te vinden in een verstoord darmmilieu, waardoor je lichaam minder goed voedingsstoffen opneemt. Zonde van die biologische broccoli!

Een gezonde darmflora is dus van groot belang.

Welke voedingsstoffen zijn nu belangrijk voor de opbouw van je baarmoederslijmvlies? Je hebt een heleboel stoffen nodig voor een goede opbouw! De meeste ervan zitten in een een voedingspatroon rijk aan groenten en…. Vis (liefst wild en niet gekweekt)! Eet je nooit vis of weinig groenten (minder dan 400 gram groente per dag)? Dan raad ik je zeker aan dit aan te passen. In de praktijk zie ik ook vaak eiwittekorten (bijvoorbeeld L-Arginine – te vinden in noten; helpt bij een betere doorbloeding van je baarmoeder) en tekorten aan essentiële suikers (nodig voor een goede celcommunicatie, voor de opbouw van baarmoederslijmvlies én voor een goede innesteling!). Bij de recepten in de Fertility App beschrijf ik om welke essentiële suikers het gaat. Je vindt er ook meer dan 60 heerlijke recepten voor het aanvullen van eventuele tekorten en het ondersteunen van de opbouw van een gezond baarmoederslijmvlies.

6. Curettage en opbouw baarmoederslijmvlies

Een niet goed uitgevoerde curettage kan de eerste laag (de basale laag) van je baarmoederslijmvlies beschadigen en littekenweefsel veroorzaken. Hierdoor wordt het moeilijker om de tweede laag (de functionele laag) weer goed op te bouwen. Vaak merk je dit aan je menstruatie, die na een curettage meestal lichter is dan ervoor.

Wat kun je doen? Als je een curettage hebt gehad zijn er manieren om je herstel te ondersteunen en verklevingen te voorkomen. Zie de protocollen in de Fertility App.

7. Leeftijd en baarmoederslijmvlies

Tja, de klok staat niet stil. Helaas speelt leeftijd na verloop van tijd een steeds grotere rol. Naarmate je ouder wordt daalt je oestradiolproductie. Dit komt doordat er minder eitjes rijpen, wat het lastiger maakt om baarmoederslijmvlies op te bouwen dat zowel dik genoeg als van goede kwaliteit is.

Wat kun je doen? Hoewel je leeftijd niet kunt veranderen, zijn er supplementen die je kunnen ondersteunen. In de Fertility App vind je hiervoor speciaal samengestelde protocollen. Vergeet niet dat supplementen slechts een deel van het verhaal zijn. Het is net zo belangrijk om ook de bovenstaande adviezen toe te passen en actie te ondernemen waar nodig!

Tip: word member van de Fertility App! Je vindt er een toolbox met ontspanningsoefeningen, baarmoedermassage, recepten en protocollen om een goede opbouw van je baarmoederslijmvlies te ondersteunen.