Regelmatig krijg ik de vraag: ‘Hoe verbeter ik mijn eicelkwaliteit? Wat helpt bij innesteling? En wat kan mijn partner doen om zijn zaad een upgrade te geven? Wat kan ik zelf doen bij PCOS of endometriose?’ Of: ‘Help, ik heb vaginale- of blaasproblemen!’ Wat veel mensen niet weten: je darmen spelen hierin een veel grotere rol dan je denkt. Echt waar! Een verstoord darmmicrobioom kan zorgen voor stille ontstekingen (ook in vagina, blaas en baarmoeder), hormonale chaos en een slechte opname van voedingsstoffen. Kortom: als je zwanger wilt worden, is het tijd om óók naar je buikgevoel te luisteren. Letterlijk..
De impact van je darmmicrobioom je vruchtbaarheid is mega! Een verstoord darmmicrobioom kan namelijk zorgen voor ‘stille’ ontstekingen. En nee, die voel je niet altijd direct, behalve misschien in de vorm van vage buikklachten, wisselende ontlasting of minder energie. Maar achter de schermen kunnen die ontstekingen je darmwand doorlaatbaarder maken, waardoor schadelijke stoffen zoals toxines en onverteerde voedseldeeltjes je bloedbaan binnensluipen. Het gevolg? Je immuunsysteem gaat in overdrive en je lichaam komt in een staat van laaggradige ontsteking. Ongunstige darmbacteriën kunnen ook migreren naar je blaas en baarmoeder. Ook daar kunnen ze voor minder prettige toestanden zorgen als je . Denk aan jeuk, blaasontstekingen of implantatiefalen. Heb je vaginale klachten, dan nemen we in de praktijk standaard ook je darmen onder de loep! (Figuurlijk gesproken dan hé!)
Alsof dat nog niet genoeg is, heeft je darmmicrobioom ook een dikke vinger in de pap als het gaat om je hormoonbalans en een gezonde cyclus. Ze helpen bij het aanmaken, afbreken én uitscheiden van hormonen zoals oestrogeen en progesteron. Als je darmen niet optimaal werken, kan worden de hormonen die je lichaam probeert uit te scheiden opnieuw opgenomen, met alle gevolgen van dien. Denk aan PMS klachten, een onregelmatige cyclus, PCOS of verergering van endometriose – en dat is nou net wat je niet wilt als je zwanger probeert te worden.
En dan is er nog het voedingsverhaal. Je darmmicrobioom zorgt voor de opname van essentiële vruchtbaarheidsnutriënten zoals selenium, zink, vitamine E, B-vitamines en magnesium. Heb je een verstoord microbioom? Dan kan die opname flink verstoord raken – en daarmee ook de kwaliteit van je eicellen, zaadcellen en de kans op een succesvolle innesteling.
Kortom: je darmmicrobioom is een soort ecosysteem en als het niet in balans is kan het behoorlijk veel impact hebben op je vruchtbaarheid.
Tip: in mijn infoboek ‘Fit for Fertility’ ga ik uitgebreid in op darmgezondheid en de relatie met vruchtbaarheid!
Hoe weet je of je darmmicrobioom niet in balans is?
- Je zit niet lekker in je energie
- Je ontlasting is bij tijden brijachtig
- Je heb geen dagelijkse ontlasting
- Je hebt vaak last van opstopping (keutelpoep :-))
- Je hebt na het eten last van een opgeblazen buik
- Je hebt last van allergieën
- Je hebt last van eczeem of huiduitslag
- Je hebt zware menstruaties
- Je slaapt slecht
- Je hebt last van ontstekingen (pijn in gewrichten, endometriose, etc..)
- Je hebt endometriose of adenomyose
- Je hebt last van vaginale jeuk
- Je hebt een baarmoederpoliep of vleesboom
- Uit een bloedtest blijkt dat je ijzer-, zink-, of magnesiumwaarden beneden pijl zijn.
Heb je drie of meer symptomen aangekruist? Lees verder…!
Je darmmicrobioom is een ecosysteem
Je darmmicrobioom is een fascinerend ecosysteem. Het zit vol met goede én minder goede bacteriën, en de truc is om de balans in jouw voordeel te houden. Als de goede bacteriën de overhand hebben en de baas zijn, gebeurt er een hoop moois in je lichaam. Hier zijn de belangrijkste taken van die gunstige bacteriën:
- Eerstelijnsverdediging: Je immuunsysteem zit voor een groot deel in je buik, en je darmflora is de frontlinie. Goede bacteriën beschermen je tegen indringers en helpen ontstekingen voorkomen.
- Vitamineproductie: Je darmbacteriën produceren essentiële vitamines zoals vitamine K en verschillende B-vitamines. Zonder hen loopt je energiehuishouding en bloedstolling flink achter.
- Betere opname van mineralen: Je goede bacteriën zorgen voor een lage pH-waarde in je darmen, waardoor mineralen zoals zink, magnesium en calcium beter worden opgenomen. En geloof me, die heb je hard nodig!
- Serotonine (het feel-good hormoon): Maar liefst 80% van je serotonine – het hormoon dat je stemming reguleert – wordt in je darmen aangemaakt. Tekort? Dan kun je sneller piekeren of je somber voelen.
- GABA (het chill-hormoon): Je darmflora maakt ook GABA aan, een neurotransmitter die je helpt afschakelen en ontspannen. Zonder genoeg GABA kun je je angstig voelen of moeite hebben om écht tot rust te komen.
- Bescherming tegen ongewenste gasten: Je goede darmbacteriën houden schimmels en slechte bacteriën (pathogenen) onder controle, zodat ze niet de overhand krijgen en chaos veroorzaken.
Je darmbacteriën zijn dus niet alleen belangrijk voor je spijsvertering, maar hebben ook invloed op je humeur, je energie, je weerstand en, zoals je al kon lezen, zelfs je vruchtbaarheid!
Hoe kom je nu aan een verstoring van je darmmicrobioom?
Eerst en vooral, hoe kom je aan een verstoring in je darmen? Dit kan liggen aan het gebruik van antibiotica – dat is als een atoombom voor darmmicrobioom. Ook je goeie bacteriën worden namelijk door antibiotica de nek omgedraaid waardoor je ecosysteem serieus verstoord wordt!
Wist je dat, als je er na een antibioticakuur geen probioticakuur tegenaan gooit, het jaren kan duren voordat je darmmicrobioom weer op volledig op sterkte is? Tenzij je met je voeding en probiotica aan de slag ging na je kuur.
Ten tweede kunnen ook gluten, koezuivel of suiker kunnen voor problemen zorgen. Ze maken je darmwand hyper-permeabel en zwengelen mini-ontstekingen aan in je darmen.
Ten derde hebben we de aanwezigheid van minder gunstige gasten zoals gisten, schimmels zoals candida of slechte bacteriën (pathogenen). Zijn ze in groten getale aanwezig, dan zorgen ze eveneens voor een zogenaamde ‘lekke darm’ en laaggradige ontstekingen in je darm. Deze jongens ben je dus liever kwijt dan rijk!
Trek in zoet? Je darmbewoners trekken aan de touwtjes!
Dat verlangen naar suiker? Grote kans dat het niet zomaar uit de lucht komt vallen. Het kan goed zijn dat je darmbacteriën erachter zitten. In je darmen wonen, zoals ik al aanstipte, zowel goede als minder goede bewoners, waaronder schimmels, parasieten en pathogene bacteriën. Als de goede bacteriën in de minderheid zijn, nemen de ‘slechte jongens’ de overhand. Je mag drie keer raden wat ze het liefst eten… Juist, suikers, maar dan in de breedste zin van het woord. Denk behalve aan snoep, koek & cake ook aan brood, pasta, snoep en andere snelle koolhydraten. Die worden namelijk omgezet naar glucose in je darmen.
Hun truc? Ze sturen signalen naar jouw brein om je naar dat croissantje of zoetigheid te laten grijpen. Dus die trek in suiker of ander lekkers? Blame it on them!
Schimmels
Een schimmelovergroei in je darmen herken je aan een opgeblazen buik, vermoeidheid en een onweerstaanbare drang naar suiker, brood en andere deegwaren. Schimmels produceren ook afvalstoffen waar je lever overuren van draait. En alsof dat nog niet genoeg is, roven ze je lichaam van vitamine B6 – precies die vitamine die je lever nodig heeft om goed te kunnen detoxen van de toxines die schimmels produceren. Het gevolg? Een vicieuze cirkel van vermoeidheid en cravings.
Wil je schimmels de baas worden? Vermijd alles wat toegevoegde suiker bevat als de pest en blijf ook weg van snelle koolhydraten (zelfs volkoren brood en zuurdesem!). Zet natuurlijke antimicrobiële kruiden in zoals knoflook, ui, appelazijn, en oregano op het menu.
Parasieten
Heb je vaak brijachtige ontlasting, een opgeblazen buik afgewisseld met opstopping? Of voel je je zonder duidelijke reden uitgeput en snel gestrest? Parasieten zouden wel eens de boosdoener kunnen zijn. De meest voorkomende zijn Blastocystis hominis en Dientamoeba fragilis. Deze piepkleine eencelligen kunnen flinke schade aanrichten, zoals een ‘leaky gut’, overactieve immuunreacties en problemen met de opname van voedingsstoffen.
Goed om te weten
Stress, voedselintoleranties of histamine gevoeligheid kunnen dezelfde symptomen geven als een schimmel- of parasietenbelasting. Om uit te sluiten wat het is kan je eerst de (voedings) tips hieronder een week of 3-4 toepassen. Treedt er geen verbetering op, neem dan contact op met een darmtherapeut. Huisartsen hebben hier in principe onvoldoende scholing in gehad.
Darm E.H.B.O.!
- Een eerste stap in het op orde krijgen van je darmbacteriën is zorgen dat ze genoeg plek hebben. Daarvoor moet je darmslijmvlies op orde zijn. De binnenkant van je darmen kan je vergelijken met een kokosmat. Elk haartje is een soort parkeertoren voor je darmbacteriën. Door stress en ontstekingsreacties (op bv gluten) slijt de mat af. Je hebt dan minder parkeerplaatsen beschikbaar voor gunstige darmflora.
- Een tweede stap is je goede darmbacteriën voeden en de slechte uithongeren.
- Een derde stap is eventueel aan de slag gaan met probiotica.
Deze stappen vormen de kern, maar er is meer nodig om je darmen écht op orde te krijgen. In de Fertility App vind je uitgebreide protocollen met welke kruiden etc. je kan werken. Tot die tijd kun je alvast aan de slag met onderstaande tips.
Wat te vermijden:
- Suiker: Laat geraffineerde suikers vier weken links liggen. Bye-bye koekjes, snoepjes en frisdrank.
- Granen, gluten en zuivel: Probeer 8 weken (die tijd heb je nodig om maximaal effect te merken) geen granen, gluten en koemelkproducten te eten. Ze maken namelijk je darmwand hyperdoorlaatbaar en zwengelen ontstekingen aan. Kijk wat er gebeurt: minder een opgeblazen gevoel? Betere ontlasting? Meer energie? Dan ben je op de goede weg!
- Omega-6 en vet vlees: Vermijd plantaardige omega-6-vetten (zoals soja- en zonnebloemolie), margarines, varkensvlees en pinda’s. Deze bevorderen ontstekingen. Dus ook geen fastfood, borrelnootjes en chips.
Wat juist wél:
- Paddenstoelen: Deze wondervoeding werkt immuunmodulerend en is rijk aan essentiële (en niet zoet smakende) suikers die je darmslijmvlies herstellen. Kies dagelijks voor een portie champignons, shiitake, reishi of andere soorten.
- Aloe vera drinkgel, maar dan eentje zonder toevoegingen, zie webshop
- Biologische ghee: Ghee is een fantastische bron van butyraat (boterzuur), een korteketenvetzuur dat essentieel is voor gezonde darmen. Het voedt de cellen van je darmwand, helpt bij herstel van darmslijmvlies en werkt ontstekingsremmend. Butyraat ondersteunt ook goede darmbacteriën, voorkomt lekkende darm en draagt bij aan een gezonde darm-hersenverbinding voor een beter humeur. Omdat ghee butyraat kant-en-klaar bevat én hittebestendig is, is het ideaal om mee te koken, bakken of als extraatje over groenten.
- Veel groenten: Dagelijks 400 gram gestoomde of licht rauwe biologische groenten is top. Kies voor vezelrijke soorten zoals broccoli, bloemkool, wortelen en bladgroenten. Deze bevatten glyconutriënten die je darmepitheel opbouwen.
- Ontstekingsremmende vestzuren zoals visolie, olijfolie of avocado olie. In deze laatste kan je ook bakken.
- Vette vis: Zet drie keer per week wilde vis zoals makreel, sardines of haring op het menu. De omega-3-vetzuren EPA en DHA in deze vissoorten remmen ontstekingen.
Met deze tips leg je een stevige basis voor gezondere darmen, een sterker immuunsysteem én hopelijk een stap dichterbij je kinderwens. Onthoud: ‘if you do what you did, you’ll get what you got.’ Tijd voor verandering!
