AMH zou moeten aangeven hoe groot je eicelreserve is, of je met hormoonmedicatie goed te stimuleren bent tijdens een vruchtbaarheidstraject en of de overgang al dan niet in zicht is. Maar ondertussen zijn de meeste fertiliteitsklinieken het erover eens: een enkele AMH-waarde zegt eigenlijk niet zoveel over je vruchtbaarheid. Hoe zit dat nu precies? En wat kun je zelf doen? Dat en meer bespreek ik in deze blog.
Wat is AMH?
AMH – oftewel Anti-Müllerian Hormoon – is een eiwit dat wordt geproduceerd door cellen in de follikels van je eierstokken. Het meten van AMH werd populair na onderzoek in de jaren ’90. Tijdens dat onderzoek zagen fertiliteitsartsen een verband tussen AMH-niveaus en het aantal rijpende eitjes bij ovariële stimulatie tijdens een ICSI of IVF traject. Destijds concludeerde men dat lage AMH-waarden direct betekenden dat je weinig eicellen op voorraad had én minder kans had op een succesvolle vruchtbaarheidsbehandeling.
Veel fertiliteitsartsen zijn het er inmiddels over eens dat een lage AMH-waarde niet alles zegt over je eicelreserve, of je slagingskansen tijdens een traject. Uit recent onderzoek blijkt dat AMH-waarden minder statisch zijn dan eerder werd gedacht. Ze worden beïnvloed door factoren zoals je levensstijl en de fase van je menstruatiecyclus – iets wat ik ook vaak terugzie in mijn praktijk. Daarom wordt één enkele AMH-meting niet langer beschouwd als een doorslaggevende graadmeter.
Een voorbeeld: laatst had ik een dame op consult met een AMH-waarde van 1. Dat is vrij laag. Maar bij een volgende meting bleek haar AMH-waarde gestegen naar 2! Hoe kan dat?
Het blijkt dat je AMH-waarden het hoogst zijn wanneer je follikels (eicelblaasjes) kleiner zijn dan 4 millimeter. In dit mini-stadium produceren ze namelijk de meeste AMH. Naarmate de follikels groter worden, neemt de AMH-productie af. Bij follikels van 8 millimeter is er soms zelfs helemaal geen AMH-productie meer!
Dat betekent dat het tijdstip van de meting een verschil kan maken. Met andere woorden: de timing van de test is cruciaal en kan de resultaten beïnvloeden.
Enkel AMH meten heeft weinig zin
Eén enkele AMH-meting geeft dus geen volledig beeld van je eicelreserve of een mogelijk naderende overgang. Om een beter inzicht te krijgen, is het veel nuttiger om je AMH-waardes tijdens je cyclus meerdere keren te meten. Zo kun je een patroon ontdekken in hoe je AMH-aanmaak gedurende de cyclus fluctueert.
Daarnaast is het belangrijk om andere relevante waarden mee te nemen, zoals FSH, LH en inhibine-B. Veel (buitenlandse) klinieken combineren deze metingen met een antrale follikel meting. (Al deze termen is leg ik hieronder uit.) Combineer je al deze gegevens, dan krijg je pas echt een goed beeld van je eicelvoorraad en hormonale status!
Wat zijn FSH, LH, inhibine-B en AFM?
- FSH (follikelstimulerend hormoon): dit hormoon stimuleert de rijping en groei van follikels (eicelblaasjes). Een verhoogde FSH-waarde kan duiden op veroudering van de eierstokken.
- LH (luteïniserend hormoon): dit hormoon zorgt voor de eisprong en de vorming van het corpus luteum (het ‘gele lichaam’) – dat progesteron produceert. Progesteron is essentieel voor een goed en gezond baarmoederslijmvlies, waarin een embryo zich kan innestelen.
- Inhibine-B: dit eiwit wordt geproduceerd door de zich ontwikkelende follikels in de follikelfase (ook wel het ‘follikelcohort’ genoemd). Inhibine-B remt de afgifte van FSH. Een lage inhibine-B waarde wijst op een afname van het follikelcohort, oftewel een afname van follikels die beginnen te rijpen.
- Antrale follikel meting: hierbij worden tijdens een vaginale echo – meestal op de tweede of derde dag van je cyclus – alle antrale follikels geteld. Dit zijn follikels die aan de rijpen zijn. Eentje daarvan, de meest dominante, zal uiteindelijk helemaal uitrijpen en als winnares de (ei)sprong wagen. Naarmate je ouder wordt, neemt het aantal antrale follikels meestal af.
Laag AMH: ben ik de overgang?
Als je tegen de overgang aanzit, kun je dit vaak herkennen aan de volgende kenmerken:
- Weinig antrale follikels
- Lage AMH-waardes
- Lagere inhibine-B waarden
- Verhoogde LH-spiegels, waardoor het dominante follikel niet (voldoende) tot ontwikkeling komt
- Verhoogde FSH-waarden
Maar let op: een FSH-waarde boven de 15 U/l betekent niet automatisch dat je in de overgang zit. Om ‘officieel’ in de overgang te zijn, moet je FSH langdurig hoger zijn dan 30 U/l én is de LH/FSH-verhouding vaak groter dan 1 op 5. Met andere woorden: er zijn flink wat criteria waar je aan moet voldoen voordat je echt kunt spreken van de overgang ;-).
Een hoge AMH-waarde: wat betekent dat?
Te hoge AMH-waardes komen ook voor. Dit betekent AMH-waarden boven de 4 ng/l. Deze hogere waarden zie je vaak bij vrouwen met PCOS. Als je PCOS hebt, maak je namelijk veel meer kleine follikels aan, en dus ook meer AMH. Want AMH wordt geproduceerd in de cellen van je follikels. En dus geldt: meer follikels = meer AMH.
Met hoge AMH-waardes loop je ook een grotere kans op overstimulatie tijdens een vruchtbaarheidstraject. Dit wil zeggen dat onder invloed van hormoonmedicatie te veel eitjes té snel gaan rijpen (letterlijk zwellen), waardoor je gevaarlijke bloedingen kan krijgen.
Oorzaken van lage AMH-waarden
Oorzaak nummer één? Veroudering. Tja, daar is helaas weinig aan te doen. Maar ook genetische én lifestylefactoren hebben een vinger in de pap. Denk aan blootstelling aan toxines, roken of de impact van chemotherapie.
Chronische stress kan ook een aanzienlijke invloed hebben, zo blijkt uit tal van onderzoeken.(1)(2)(3) In mijn praktijk zie ik dit ook vaak terug. Vrouwen met lage AMH-waarden die aan de slag gaan met stressreductie en aanpassingen in hun voedingspatroon, melden vrijwel altijd een lichte stijging van hun AMH-waarden bij een volgende meting!
Samenvatting
Je AMH-waarde is een stukje van de puzzel, niet de hele afbeelding. Hoge AMH-waarden? Die komen vaak voor bij PCOS en kunnen bij vruchtbaarheidsbehandelingen een hoger risico op overstimulatie geven. Maar een lage AMH-uitslag? Die hoeft niet meteen een ramp te betekenen.
Stel, je krijgt een AMH-waarde die ‘schrikbarend laag’ lijkt en het spookbeeld van een naderende overgang doemt op, terwijl je nog een jonge blom bent. Blijf kalm! Ben je 37 of jonger en zit vervroegde overgang niet in de familie? Dan is het écht te vroeg om conclusies te trekken. AMH fluctueert tijdens je cyclus en één meting zegt lang niet alles.
Ja, AMH wordt vaak gebruikt als graadmeter voor je eicelreserve, maar het geeft maar een deel van het verhaal. Lage waarden kunnen beïnvloed worden door stress, toxines en leefstijl – en het goede nieuws? Die factoren kun je aanpakken! Vrouwen die stress verlagen en gezonder gaan eten, zien hun AMH soms zelfs licht stijgen.
Bovendien: zolang je ovuleert en er geen ‘technische’ problemen zijn bij jou of je partner, maak je elke maand kans op een natuurlijke zwangerschap. Laat je dus niet ontmoedigen door één enkele AMH-meting. Kijk naar het grotere plaatje en combineer AMH met andere tests zoals FSH (op dag drie!), LH, inhibine-B en antrale follikelmetingen voor een completer beeld.
Bottom line: stressen over je AMH helpt je vruchtbaarheid niet – maar bewuste keuzes maken wél. In mijn praktijk zie ik vaak dat kleine aanpassingen al een wereld van verschil maken!
REFERENTIES
(1)(2)(3)
Anti-Müllerian Hormone Levels and Urinary Cortisol in Women With Chronic Abdominal Pain https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0884217516302921 /
Psychological stress is related to a decrease of serum anti-müllerian hormone level in infertile women https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5504612/
https://www.ajmc.com/view/women-with-high-stress-have-lower-levels-of-ovarian-reserve-markers
https://w1.uzleuven.be//labo/Leermodule/EBLM_CAT/ppt/CAT_080520_AMH_inhibine_JB_IG.pdf
https://www.gynandco.be/nl/wat-de-eicelvoorraad/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23562944 : Which follicles make the most anti-Mullerian hormone in humans? Evidence for an abrupt decline in AMH production at the time of follicle selection.
